Tzw. ustawa frankowa wejdzie w życie w ciągu 14 dni od jej podpisania, czyli 31 lipca 2026 r. Na siedmiu stronach aktu ustawodawca wprowadził kilka narzędzi o charakterze proceduralnym, które usprawnią postępowania w sprawach frankowiczów – również tych, które już są w toku.

Takiej ustawy jako strona konsumencka oczekiwaliśmy… właściwie to już po wyroku w sprawie Dziubak, czyli prawie siedem lat temu.

Sprawa państwa Dziubaków – wrzesień 2019. Ustawa frankowa – lipiec 2026. Kilkaset tysięcy spraw rozpoznawanych w tym okresie. Większość zakończona, często po kilkuletnim postępowaniu.

Prawie siedem lat. Prawie dwie kadencje parlamentu. Aż tyle zajęło ustawodawcy przyjęcie siedmiostronicowej ustawy.

Co zmieniłoby wprowadzenie identycznej ustawy kilka lat temu?

• Uchroniłoby wielu kredytobiorców przed dalszym nadpłacaniem rat po spłacie całości kapitału

Wiele sądów, nawet po ustaleniu generalnie korzystnej linii orzeczniczej dla kredytobiorców, ale przed rozstrzygnięciem tej konkretnej kwestii przez TSUE, odmawiało udzielenia zabezpieczenia w postaci wstrzymania obowiązku spłaty rat – często zdarzało się to np. w „moim” SO w Poznaniu, gdzie wyroki były generalnie prokonsumenckie.

• Przyśpieszyłoby postępowania

Od dnia wejścia w życie ustawy sędziowie będą mieli narzędzia do przesłuchania strony na piśmie, do przesłuchania świadka zdalnie mimo sprzeciwu i do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.Wcześniej niektórzy sędziowie godzili się na przesłuchanie świadka na piśmie, ale w celu przesłuchania strony czuli się zobowiązani wyznaczyć rozprawę. Na za pół roku. Za rok. A nawet później. Wokanda wydziałów cywilnych sądów okręgowych od lat była zapełniona właśnie takimi rozprawami. Ile spraw skończyłoby się wcześniej, gdyby sędziowie zostali zachęceni do takich usprawnień na początku, a nie na końcu „sagi frankowej”? W ilu innych sprawach mógłby w tym czasie wyrokować ten sam sąd, np. w sprawach rozwodowych?

• Ułatwiłoby orzekanie o kosztach w razie podniesienia przez bank zarzutu potrącenia

Co prawda samo potrącenie w ustawie frankowej nie zostało dobrze ujęte, a pojęcie „zakwestionowania zasadności potrącenia” przez konsumenta prawdopodobnie będzie przedmiotem ustalania linii orzeczniczej, to w końcu doczekaliśmy się ustawowego uregulowania kwestii przyznania kosztów procesu na rzecz konsumenta, który cofa pozew, również częściowo, w wyniku potrącenia. Nie każdy sąd jak dotąd był przekonany, że konsumentowi należą się koszty jako wygranej stronie, skoro cofnął on powództwo w wyniku potrącenia dokonanego przez bank.

Czego nadal nam trzeba?

• Wzmocnienie sądownictwa. Nie tylko więcej sędziów, ale też innych osób, których praca jest niezbędna dla prawidłowego działania wymiaru sprawiedliwości, i wynagrodzenia. W tej ostatniej kwestii ostatnio coś się ruszyło, jednak sztuczna inteligencja podpowiada mi, że dzięki dodatkom premiowym wciąż bardziej opłaca się praca w dyskoncie niż w sekretariacie wydziału.
• Objęcie ustawą kredytów indeksowanych lub denominowanych powiązanych z inną walutą, np. EUR.
• Narzędzia prawne zniechęcające banki do składania apelacji, które masowo przegrywają (nadużycie prawa procesowego).

Saga frankowa ma się ku końcowi. A Twój kredyt?

Masz lub już spłaciłeś kredyt indeksowany kursem waluty obcej i jeszcze nie podjąłeś żadnych kroków z tym związanych? Oto garść informacji dla Ciebie:

• liczy się mechanizm, a nie waluta. Możesz kwestionować kredyt indeksowany lub denominowany, powiązany nie tylko z CHF, ale też z EUR, USD lub innymi;
• możesz dochodzić roszczenia o zapłatę również po całkowitej spłacie kredytu;
• przedawnienie roszczeń po stronie konsumenta liczy się, według orzecznictwa, od momentu, w którym konsument dowiedział się lub, rozsądnie rzecz ujmując, powinien się dowiedzieć o niedozwolonym charakterze postanowienia. Okres przedawnienia wynosi obecnie sześć lat. W praktyce sądy na rozprawach najczęściej ustalają brak przedawnienia, pytając, kiedy konsument po raz pierwszy skonsultował swoją umowę z prawnikiem i dowiedział się, że są w niej konkretne klauzule abuzywne;
• skoro umowa była nieważna od początku, to konsument powinien otrzymać zwrot wszystkich swoich wpłat, ale również bank powinien otrzymać zwrot kapitału. Jeśli otrzymałeś 300 000 zł kapitału, a spłaciłeś 500 000 zł rat, to cały spór z bankiem dotyczący umowy po ustaleniu jej nieważności powinien zakończyć się korzystnym dla konsumenta bilansem + 200 000 zł. Natomiast bardzo różne są scenariusze tych spraw (jedno lub dwa postępowania, apelacje, ugody, porozumienia kompensacyjne, potrącenia, rozliczenie odsetek i kosztów…).

Jeśli interesuje Cię analiza umowy lub pomoc prawna w związku z umową kredytu indeksowanego lub denominowanego, kontakt do mnie znajdziesz tutaj.