Sąd Najwyższy w najnowszym wyroku podkreślił rolę RRSO jako elementu rzetelnej informacji w ofercie kredytu konsumenckiego.

RRSO a oprocentowanie

Wiele osób, porównując kredyty lub pożyczki, patrzy przede wszystkim na oprocentowanie. Jest to zrozumiałe: bank podaje konkretną liczbę, a niższe oprocentowanie intuicyjnie kojarzy się z tańszym finansowaniem.

Oprocentowanie często nie pokazuje jednak wszystkich kosztów kredytu. Bank może naliczyć prowizję, opłatę przygotowawczą, koszt obowiązkowego ubezpieczenia albo inne koszty. Dlatego przy porównywaniu ofert istotne znaczenie ma również, a nawet przede wszystkim RRSO, czyli rzeczywista roczna stopa oprocentowania.

RRSO nie jest tylko liczbą, którą bank wpisuje do umowy dlatego, że wymaga tego ustawa. Ma pozwolić konsumentowi ocenić rzeczywisty koszt kredytu i porównać różne oferty.

Dlaczego RRSO w założeniu jest najlepszym narzędziem do porównania kosztów kredytu konsumenckiego?

Załóżmy, że chcesz pożyczyć od banku 10 000 zł.

Bank A oferuje niższe oprocentowanie, ale pobiera prowizję oraz wymaga opłacenia ubezpieczenia. Bank B ma wyższe oprocentowanie, lecz pobiera jedynie prowizję.

Czy wystarczy porównać oprocentowanie? Nie. Może okazać się, że oferta z niższym oprocentowaniem po doliczeniu dalszych kosztów okazuje się droższa.

Samo oprocentowanie pokazuje tylko jeden z elementów kosztu kredytu – odsetki, czyli wynagrodzenie banku za to, że korzystasz z jego kapitału. Nie uwzględnia wszystkich prowizji, opłat ani kosztów usług dodatkowych. W rezultacie oferta z niższym oprocentowaniem może w praktyce okazać się droższa.

Właśnie w takim przypadku konsument sięga po RRSO. Ma ono umożliwiać porównanie całkowitego kosztu różnych kredytów, nawet jeśli banki różnie konstruują swoje oferty. Tak przynajmniej miało to działać przy założeniu, że RRSO jest liczone rzetelnie.

W świecie niepoprawnych RRSO

Strona konsumencka alarmuje: RRSO jest liczone w wielu kredytach konsumenckich niepoprawnie, w oparciu o niewłaściwe założenia. Może to być spowodowane doliczaniem nienależnych odsetek od kredytowanych kosztów, nieprawidłowym wskazaniem kwoty do wypłaty albo innym niewłaściwym działaniem banku przy obliczaniu RRSO.

Jeśli chcę uzyskać kredyt konsumencki, to porównuję RRSO i na tej podstawie stwierdzam, która oferta jest finansowo bardziej korzystna. Ale jeśli sprawdzam trzy oferty i wszystkie one opierają się na błędnej metodologii wyliczenia RRSO, to takie narzędzie traci wiarygodność i sens.

W takim przypadku klient nie otrzymuje narzędzia, które pozwala mu rzetelnie porównać oferty kredytu konsumenckiego. Może podjąć decyzję, której nie podjąłby, gdyby bank przekazał mu prawidłowe dane.

RRSO a odsetki od kredytowanych kosztów

SN wskazał, że składniki kosztu kredytu nie powinny generować kolejnych kosztów. W szczególności bank nie powinien naliczać odsetek od prowizji, która sama jest kosztem kredytu.

Ma to znaczenie również dla RRSO. Jeżeli bank nieprawidłowo ustala, od jakiej kwoty nalicza odsetki, może to wpłynąć na przedstawienie całkowitego kosztu kredytu, całkowitej kwoty do zapłaty i właśnie RRSO.

Nie jest zatem trafne twierdzenie, że błędne RRSO pozostaje bez znaczenia, ponieważ konsument i tak wiedział, że zawiera umowę kredytu konsumenckiego – jak często w przeszłości wywodzili nie tylko pełnomocnicy banków, ale też niektórzy sędziowie w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego. Konsument ma prawo otrzymać dane, które umożliwią mu samodzielne porównanie ofert dostępnych na rynku.

Czy błąd w RRSO prowadzi do sankcji kredytu darmowego?

Każdą umowę należy oceniać indywidualnie. Samo stwierdzenie, że podana przez bank wartość RRSO jest nieprawidłowa, nie przesądza automatycznie o możliwości zastosowania sankcji kredytu darmowego.

Omawiany wyrok Sądu Najwyższego jest jednak doniosły w sprawach konsumenckich, ponieważ SN przypomniał, że dla skutecznego skorzystania z sankcji kredytu darmowego wystarczające może być wykazanie jednego z naruszeń obowiązków określonych w ustawie o kredycie konsumenckim i może to być naruszenie obowiązków związanych z RRSO. Sankcja ma chronić konsumenta, ale także mobilizować banki i pożyczkodawców do rzetelnego wykonywania obowiązków informacyjnych.

Błędnie obliczone RRSO nie jest najłatwiejszą przesłanką do samodzielnego sprawdzenia przez kredytobiorcę (w odróżnieniu na przykład od braku wskazania RRSO w ogóle w treści umowy). Jeśli nie rzucają się Ci w oczy jednocześnie inne, łatwiejsze do wychwycenia przesłanki zastosowania sankcji kredytu darmowego, możesz skorzystać z pomocy profesjonalisty.

Podejrzewam, że z moją umową jest coś nie tak. Co robić?

Masz kredyt konsumencki i nie wiesz, czy Twoja umowa została nieprawidłowo skonstruowana? Zaufaj mojemu wieloletniemu doświadczeniu w analizie umów kredytowych i prowadzeniu sporów z bankami i instytucjami pożyczkowymi. Sprawdzę, czy sankcja kredytu darmowego dotyczy Twojej umowy – zarówno w związku z nieprawidłowym RRSO, jak i na podstawie innych ustawowych przesłanek.